„Ten, kto nie szanuje i nie czci 
                                                                swej przeszłości,

ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości,
ani ma prawo do przyszłości”

                                        Józef Piłsudski
                                           Marszałek Polski

KALENDARIUM
najważniejsze fakty i wydarzenia

1922

• delegowanie przez Centralny Zarząd Wytwórni Wojskowych w Warszawie inż. Leonarda Łabucia (pierwszego dyrektora PFA) i inż. Franciszka Kuropatwińskiego celem przejęcia od Nadleśnictwa Skarżysko terenów (245 hektarów) pod budowę fabryki

1923

• powołanie przez Ministerstwo Spraw Wojskowych Biura Projektów w Warszawie, którego zadaniem było opracowanie projektu najnowocześniejszej fabryki w Europie

• rozpoczęcie prac przygotowawczych pod budowę Państwowej Fabryki Amunicji z placówką leczniczą

• budowa pierwszego osiedla dla wyższych urzędników buduje się Kolonię Górną, wille i bloki mieszkalne o luksusowym na ówczesne czasy standardzie

• rozpoczęcie budowy Kolonii Robotniczej i Kolonii Rejów

1924

• 25.08 - dzień uruchomienia Państwowej Fabryki Amunicji

• (zakończenie pierwszego etapu budowy)

• wybudowanie pierwszych budynków przemysłowych:

• zakończenie budowy drewnianego baraku, w którym urzędował dyrektor naczelny L.Łabuć

• budowa elektrowni, magazynu centralnego

• powstanie budynku wydziału elaboracji pocisków artyleryjskich, granatów, bomb lotniczych i zapalników

• na terenie budowy pracuje ponad trzy tysiące ludzi

1925 

• wyprodukowanie pierwszej partii informacyjnej kapsli i kapiszonów do zapalników i granatów ręcznych

• przekazanie hali o pow. 5 tys. m2 dla Wytwórni Zapalników

• powstanie Stowarzyszenia Pracowników PFA „PROMIEŃ” zrzeszającego rzemieślników i niższych urzędników oraz „OGNISKO”skupiające pracowników umysłowych

1926

• wizyta w PFA generalicji na czele z generałem dywizji Władysławem Sikorskim, ówczesnym Ministrem Spraw Wojskowych. Efektem wizyty jest niedopuszczenie do przemianowania fabryki w magazyn  maszyn mobilizacyjnych

• powstanie Koła Wodnego REJÓW przemianowanego w 1936 roku na Klub Wioślarski REJÓW

• wyprodukowanie i sprzedaż pierwszych wyrobów, tj. zapalników artyleryjskich

• przekazanie gotowej bocznicy kolejowej, z której wyjeżdżają pierwsze wagony z maszynami i materiałami

• śmierć pierwszego dyrektora PFA inż. Leonarda Łabucia, jego następcą zostaje inż. Tadeusz Kolasiński

• uruchomienie wydziału amunicji karabinowej przeniesionej z Warszawy do Skarżyska

1927

• zakończenie większości prac budowlano-montażowych hal produkcyjnych

• przejęcie fabryki przez Państwową Wytwórnię Uzbrojenia, skomercjalizowane przedsiębiorstwo państwowe

• miesięczna  produkcja amunicji karabinowej typu Mauser 1 milion sztuk,

• 40 tys. sztuk zapalników, eleborowano 20 tys. łusek armatnich 75 mm

1927-1938

• doinwestowanie i rozbudowa fabryki. Najważniejsze inwestycje to:

  • zakończenie prac budowlanych budynków pomocniczych

  • zakup i instalacja maszyn i urządzeń

  • budowa biura głównego

  • rozbudowa wydziału amunicji karabinowej i artyleryjskiej, skrzyniarni i wydziałów pomocniczych

  • rozbudowa magazynów i składów

  • rozbudowa elektrowni do 6000 KW

  • rozbudowa kolonii mieszkaniowej

1928

• powstanie Koła Sportowego GRANAT z połączenia koła PROMIEŃ i  ELABORACJA

• uruchomienie Wydziału Ruchu, któremu podlegały: centralna narzędziownia, wydział remontowy, stolarnie i wydział elektrotechniczny z elektrownią

• zorganizowanie zakładowej straży pożarnej. Pierwszym komendantem aż do września 1939 roku był kapitan pożarnictwa Władysław Krajewski

1929

• zawarcie umowy pomiędzy PFA w Skarżysku a Państwowymi Zakładami Inżynieryjnymi w Warszawie na produkcję oprzyrządowania dla potrzeb samochodu osobowego „Polski Fiat”

• fabryka zatrudnia 3503 robotników i 253 urzędników

1931

• powołanie na istniejącym wydziale elaboracji Związku Zawodowego Metalowców

1932

• powstanie Biura Studiów Fabryki Amunicji, które do września 1939 roku opracowało pięćset tematów z dziedziny uzbrojenia

1933

• dyrektorem naczelnym zostaje inż. Stanisław Piotrowski

• oficjalna wizyta Prezydenta RP prof. Ignacego Mościckiego

• oficjalna wizyta Ministra Spraw Wojskowych gen. Sławoj-Składkowskiego. Efektem tych wizyt jest wzrost zamówień i produkcji

1934

• powołanie inż. Władysława Jakubowskiego na stanowisko dyrektora naczelnego

1935

• udział PFA w Międzynarodowym Konkursie Uzbrojenia. Firma wygrała przetarg na dostawę do Jugosławii 12 kg bomb lotniczych dystansując Zakłady SKODA i BOFORSA

• w biurze Studiów Fabryki Amunicji skonstruowano nowy wyrób zapalnik FP -35 o działaniu uderzeniowym i zabezpieczeniu odśrodkowym. Nowy wyrób staje się przebojem eksportowym fabryki

• oddanie do użytku na terenie Kolonii Górnej Publicznej Szkoły Powszechnej im. Józefa Piłsudskiego, zbudowanej głównie ze składek załogi PFA

1936

• inż. Eustachy Gutkowski nowym dyrektorem naczelnym

1938

• funkcje dyrektora naczelnego powierzono inż. Mieczysławowi Olszańskiemu

• powstanie prywatnego 4-letniego Gimnazjum Mechanicznego

1939

• do września PFA znajduje się w czołówce fabryk metalowych w Polsce, nazwana przez zagranicznych przemysłowców ówczesnym „polskim cudem gospodarczym”

  • przesłanie wezwań mobilizacyjnych pracownikom PFA

  • wybuch II wojny światowej

  • rozkaz ewakuacji fabryki do Włodzimierza Wołyńskiego

• koniec września przejęcie fabryki przez koncern HASAG  (Hugo Sohneider A.G.) z siedzibą w Lipsku

1940

• pierwsze masowe egzekucje. Zamordowano w nich ponad tysiąc osób, a drugie tyle wywieziono do obozu fabryki HASAG.

• W obozie przyfabrycznym na terenie zakładu zginęło ponad 30 tysięcy robotników

1941

• 20.05 - powstanie getta żydowskiego (ponad 3 tys. osób)

• czerwiec - na polecenie dyrekcji HASAGU wywieziono do fabryk  w Lipsku i Altenburgu 849 robotników i 1361 robotnic

• koniec września  masowy mord 1500 robotników żydowskich

• uruchomienie zakonspirowanej produkcji artykułów domowych oraz tajnej produkcji amunicji pistoletowej 9 mm

1942

• nasilenie działań dywersyjno-sabotażowych

• likwidacja getta w Skarżysku. Ludność żydowską przewieziono do obozu zagłady w Treblince, gdzie została zagazowana

1944

• lipiec  likwidacja obozu robotników żydowskich HASAGU, masowe egzekucje

• początek demontażu PFA. Wysyłka maszyn, narzędzi, dokumentacji, materiałów i robotników do fabryk w Częstochowie, a następnie do Niemiec.

1945

• największy sukces uruchomienie Zakładów Metalowych

• etapowe odzyskiwanie maszyn i urządzeń z terenów niemieckich

• kierownictwo fabryki obejmuje inż. Antoni Kunicki

1946

• na mocy zarządzenia dyrektora Kunickiego utworzono jednoosobowy Referat Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

• uruchomienie odlewni i pieca do wyżarzania żeliwa ciągliwego, wyprodukowano tysiące taczek, setki tysięcy zamków, skobli i innych

• wzrost zatrudnienia do 2300 pracowników. Sukcesem technologicznym było zastosowanie fosfatyzacji w produkcji okuć

1948

• kierownictwo firmy przekazano mgr inż. Stanisławowi Jarzębińskiemu

1949

• zmiana nazwy firmy „Zjednoczone Zakłady Wyrobów Metalowych Zakład nr 2 w Skarżysku”

• wykonanie zadań wyznaczonych 3-letnim planem odbudowy dużym osiągnięciem załogi

• dyrektor naczelny Stanisław Jarzębiński otrzymuje 3,5 miliarda zł na budownictwo

1950

• Skarżysko ogromnym placem budowy. Trwa rozbudowa osiedla Kolonia Górna, WWA. Powstaje osiedle Milica

1951

• dyrektorem zostaje mgr inż. Eugeniusz Filipczyk

• organizacja Wydziału Mechanicznego jako filii radomskiej WSI

• „Głos Metalowca” pierwsza gazeta zakładowa poruszająca istotne problemy załogi i zakładu

1952

• w wyborach do Sejmu po raz pierwszy w historii ZM posłem zostaje Henryk Papiński, wyróżniający się racjonalizator

1953

• znaczny wzrost zatrudnienia, 5-cio krotny wzrost produkcji

1954

• budowa stadionu sportowego w Rejowie

• zajęcie I miejsca w Polsce w rozwoju racjonalizacji (2070 projektów)

• powstanie gazety zakładowej „Nasze słowo”

1955

• wykonanie przez załogę ZM zadań wyznaczonych w ramach planu 6-letniego

• powstanie próbnej produkcji kosiarek konnych

1956

• wartość produkcji spada. Jako zapowiedź zmian na lepsze załoga przyjmuje wiadomość o powstaniu Rady Robotniczej

1957

• na czele firmy staje inż. Stanisław Jarzębiński

• otwarcie przychodni specjalistycznej w Zakładowym Ośrodku Leczniczo-Zapobiegawczym

• po raz drugi w historii ZM posłem na Sejm zostaje pracownik firmy mgr inż. Tadeusz Robak

1958

• wyprodukowanie tysięcznego roweru TURYSTA, rozwija się produkcja tokarek zegarmistrzowskich, przygotowuje się produkcję silników spalinowych do rowerów

• udział ZM w Międzynarodowych Targach Poznańskich

• ustanowienie na wniosek Rady Robotniczej i Rady Zakładowej honorowej odznaki „Za zasługi i długoletnią pracę w ZM”

• budowa Zakładowego Domu Kultury im. Leopolda Staffa

1959

• dyrekcja zjednoczenia zatwierdza założenia inwestycyjne dla produkcji krosien wg  licencji firmy Sauer (Szwajcaria)

• powstanie biura technicznego do spraw krosien

• opracowanie dokumentacji konstrukcyjno-technologicznej rowerów NIMFA, OLIMP, EROS

• dynamiczny wzrost produkcji maszyn do liczenia

• rozpoczęcie produkcji opraw oświetleniowych

• inż. Stanisław Snopek nowym dyrektorem zakładu

1960

• pomyślny rozwój eksportu maszyn włókienniczych, kosiarek konnych, maszyn do liczenia, opraw oświetleniowych

1961

• otwarcie Przyzakładowej Szkoły Zawodowej

• uruchomienie filii Kielecko-Radomskiej Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej

1962

• produkcja nowych typów opraw oświetleniowych

1963

• inż. Marian Błoński dyrektorem naczelnym

• rusza taśma montażu opraw oświetleniowych- co stało się początkiem produkcji wieloseryjnej

• uruchomienie stacji analitycznych maszyn liczących

1964

• przygotowanie planu uprofilowania zakładu zatwierdzonego przez KSR, Zjednoczenie i Ministerstwo Przemysłu Ciężkiego

• zorganizowanie centralnej ładowni wózków akumulatorowych i wydziału elektrycznego

1965

• wzrost zatrudnienia i produkcji

• powołanie Państwowej Szkoły Technicznej o kierunku elektronicznym, jako filia PST w Warszawieopracowanie dokumentacji konstrukcyjnej maszynki do liczenia

• powstanie montażu opraw rtęciowych

1966

• utworzenie Samodzielnego Oddziału Wykonawstwa Inwestycji

• zorganizowanie Zakładowego Biura Projektowo-Technologicznego

• uruchomienie produkcji przyczep samochodowych

1967

• podpisanie umowy licencyjnej z firmą Meccanica Nouva w Bolonii na produkcję automatów szlifierskich

• wykonanie prototypowej partii przyczep MALWA konstrukcji ZM

1968

• uzyskanie znaku jakości „1” dla kosiarki konnej

• powstanie Technicznych Zakładów Naukowych im. Partyzantów Ziemi Kieleckiej

1969

• wartość produkcji sprzedanej przekroczyła 1 miliard zł

1970

• inż. Roman Kobus mianowany dyrektorem naczelnym ZM

• powstanie wydziału narzędziowego w Zakładzie Mechaniki Precyzyjnejuruchomienie produkcji maszynek nicielnicowych do krosien nowej konstrukcji

• rozpoczęcie remontu i modernizacji domu wczasowego w Węgorzewie i ośrodka w Rejowie

1971

• ustanowienie odznaki „Zasłużonego dla Zakładów Metalowych Skarżysko”

• uruchomienie nowego typu krosna z dwoma wałami osnowowymi

• wprowadzenie nowej technologii odlewnictwa pod ciśnieniem

1972

• podpisanie w Stuttgarcie porozumienia z firmą G. Bauknecht o wieloletniej współpracy kooperacyjnej w produkcji wieloczynnościowych robotów kuchennych

• uruchomienie produkcji zmechanizowanego sprzętu gospodarstwa domowego przy założeniu „Rozpocząć i zakończyć uruchomienie w roku bieżącym”, co zostało zrealizowane

• wykonanie partii prototypowych podwozi do przyczep campingowych

• oddanie do użytku zmodernizowanego zakładowego ośrodka sportu i wypoczynku w Rejowie

• zatwierdzenie lokalizacji budowy domu wczasowo-sanatoryjnego w Kołobrzegu

1973

• zajęcie I miejsca Zakładowego Klubu Techniki i Racjonalizacji w woj. kieleckim w branży metalowej

• wprowadzenie technologii pokryć galwanicznych trójwarstwowych

• rozpoczęcie taśmowej produkcji zmechanizowanego sprzętu gospodarstwa domowego w nowo powstałych Zakładach Wyrobów Rynkowych

1974

• rok jubileuszowy, 50-lecie ZM MESKO

• wprowadzenie technologii odlewania elementów na maszynach odlewniczych z gorącą komorą typu WOTANsystematyczny rozwój produkcji zmechanizowanego sprzętu gospodarstwa domowego, uruchomiono 22 nowe wyroby, jest ich łącznie 112

• uroczyste przekazanie hotelu PROMIEŃ, Klubu Seniora, Klubu PZW i PZŁ

• wręczenie Orderu Sztandaru Pracy II klasy

1975

• dyrektorem naczelnym ZM MESKO został inż. Jerzy Klechowski, dotychczasowy dyrektor inż. Roman Kobus został mianowany pierwszym zastępcą dyrektora Zjednoczenia PREDOM i dyrektorem technicznym

• w związku z przystąpieniem przedsiębiorstwa do Zrzeszenia Wytwórców Sprzętu Precyzyjnego nastąpiła zmiana nazwy firmy na Zakłady Metalowe PREDOM-MESKO

1976

• za opracowanie konstrukcji i technologii oraz uruchomienie produkcji elektrycznej maszynki do mięsa JAGA nagroda Naczelnej Organizacji Technicznej z okazji Świętokrzyskich Dni Techniki i Wynalazczości w Kielcach

• podpisanie umowy o współpracy między PREDOM-MESKO i Politechniką Świętokrzyską na lata 1976-1980

• wyprodukowanie 10-cio tysięcznego krosna

• robot BARTEK nagrodzony złotym medalem na Targach Dominikańskich
  w Gdańsku

1977

• uruchomienie produkcji elektrycznych kosiarek przydomowych

• nagroda II stopnia za pracę „Szlifierka automatyczna” oraz opracowanie i wdrożenie do produkcji nowoczesnej technologii tłoczenia

• wyprodukowanie 10-cio milionowej oprawy oświetleniowej

1978

• wykonanie 16 prototypów nowych wyrobów z grupy zmechanizowanego sprzętu gospodarstwa domowego i opraw oświetleniowych

• uruchomienie placówki topienia i rafinacji odpadów technologicznych

• uroczyste otwarcie stołówki dla pracowników Zakładu Mechaniki Precyzyjnejzłoty medal w Poznaniu za maszynkę do mięsa JAGA z przystawkami i srebrny za sokowirówkę z mikserem i młynkiem

• udekorowanie sztandaru ZM odznaką „Za zasługi dla Kielecczyzny”

• pierwsza nagroda zespołowa Naczelnej Organizacji Technicznej za wybitne osiągnięcia w rozwoju techniki

1980

• powstanie NSZZ SOLIDARNOŚĆ w zakładzie

1981

• dyrektorem naczelnym ZM MESKO zostaje dr inż. Józef Kubiakowski

• militaryzacja zakładu po wprowadzeniu stanu wojennego

1982

• nadanie ZM statusu przedsiębiorstwa przemysłu obronnego

1984

• rozwój ruchu wynalazczego i racjonalizatorskiego. Efektem są 350-cio milionowe oszczędności

• Zakładowy Ruch Techniki i Racjonalizacji na I miejscu w województwie, a IV we współzawodnictwie o tytuł „Przodujący KT i R w kraju”

• przekazanie załodze 500 mieszkań funkcyjnych i zakładowych

• uroczystości 60-lecia ZM z udziałem zaproszonych gości:

  • gen. Wojciechem Jaruzelskim

  • płk Mirosławem Hermaszewskim (pierwszym Polakiem w kosmosie)

1985

• zmiana nazwy przedsiębiorstwa na Zakłady Metalowe MESKO (Zarządzenie Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego)

1986

• uruchomienie produkcji pocisku rakietowego GAD (wersja lotnicza STRZAŁY 2M) który w całości został opracowany przez specjalistów ZM MESKO

1988

• na mocy Zarządzenia Ministra Przemysłu zmiana nazwy przedsiębiorstwa Zakłady Metalowe im. Gen. Władysława Sikorskiego

1990

• mgr inż. Roman Musiał obejmuje stanowisko dyrektora naczelnego

1991

• podjęcie decyzji o restrukturyzacji przedsiębiorstwa

1993

• Powołanie inż. Stefana Miernika na Dyrektora ZM MESKO

1994

• opracowanie programu restrukturyzacji ZM MESKO przy udziale firmy konsultingowej ICC w Warszawie główne założenia programu obejmowały:

  • przekształcenie organizacyjno-własnościowe

  • ograniczenie majątku nieprodukcyjnegoograniczenie zatrudnieniawdrożenie do produkcji nowych wyrobów

  • zwiększenie sprzedaży, obniżka kosztów wytwarzania

• przekształcenie przedsiębiorstwa w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Zakłady Metalowe MESKO SA

1994-1997

• poszerzenie asortymentu wyrobów cywilnych. Najważniejsze z nich to:

  • kosiarki rotacyjne, przetrząsaczo-zgrabiarki, kosiarki elektryczne i spalinowe,  elektryczne maszynki do mięsa, sokowirówki,  opiekacz do pizzy,  oprawy oświetleniowe sodowe,  roboty gastronomiczne dla firmy KREFFT

• wdrożenie do produkcji około 24 wyrobów produkcji specjalnej na potrzeby obronności kraju

1995

• podjęcie decyzji o wprowadzeniu do uzbrojenia przenośnego przeciwlotniczego zestawu rakietowego GROM

• nagroda DEFENDER za ofertę wspólnego wyrobu dla potrzeb Polskiej Armii na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach

1996

• nawiązanie współpracy z firmą RAFAEL

• utworzenie na bazie byłego Zakładu Transportu Samochodowego Spółki Zakład Transportowo-Usługowy MESKO-TRANS Sp. z o.o (świadcząca usługi transportowe krajowe i zagraniczne)

1997

• powołanie inż. Andrzeja Piątka na dyrektora ZM MESKO SA

• Stanisław Głowacki Przewodniczący NSZZ „Solidarność” ZM MESKO SA posłem na Sejm RP III kadencji

1999

• mgr inż. Waldemar Skowron nowym dyrektorem

• powstanie Zakładu Produkcji Opraw Oświetleniowych MESKO-OPRAWY Sp. z  o.o

• nagroda DEFENDER za przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy GROM na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach

• rozpoczęcie współpracy z norweską firmą NAMMO w zakresie amunicji średniego kalibru, rakiet niekierowanych i utylizacji starej amunicji

2000

• utworzenie MESKO-ROL Sp. z o.o (wytwarzanie maszyn rolniczych)

• powołanie Zakładu Produkcji Sprzętu AGD  MESKO-AGD Sp. z o.o

2001

• powstanie MESKO-USŁUGI Sp. z o.o (usługi budowlane, zarządzanie zbędnymi nieruchomościami)

2002

• na stanowisku dyrektora naczelnego mgr inż. Artur Łysakowski

• utworzenie MESKO-NET Sp. z o.o (świadcząca usługi telekomunikacyjne)

• nawiązanie współpracy z francuską firmą MBDA

• ZM świadczy usługi w zakresie:

  • obróbki plastycznej, skrawaniem, cieplnej i cieplno-chemicznej

  • przetwórstwa tworzyw sztucznych

2003

• obecny Prezes Zarządu ZM MESKO SA inż. Piotr Mazurek

• podpisanie umowy na przeciwpancerny pocisk kierowany SPIKE

2004

• 07.05 - Seminarium Naukowo - Techniczne nt. „Perspektywy rozwoju w Zakładach Metalowych MESKO SA nowoczesnej amunicji dla Polskich Sił Zbrojnych”

• obchody Jubileuszu 80-lecia ZM MESKO SA pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Pana Aleksandra Kwaśniewskiego

2005

• Podpisanie umowy offsetowej pomiędzy NAMMO-Bumar/MESKO dotyczącej produkcji amunicji i utylizacji zbędnych środków bojowych.

2006.

• Podpisanie umowy dotyczacej Systemu rakietowego klasy woda-woda pomiędzy ZM MESKO SA i BUMAR Sp.zoo z jednej strony oraz SAAB BOFORS DYNAMICS AB z drugiej strony.
  Uroczyste podpisanie miało miejsce w Warszawie w Ministerstwie Gospodarki 2006-10-05.

2007.

• 03-08-2007  ZM MESKO SA stało się kwalifikowanym producentem przeciwpancernych rakiet kierowanych SPIKE.
   Dnia 3 sierpnia w ośrodku Badań Dynamicznych WITU na popligonie w Drawsku w obecności licznie zgromadzonych gości ogłoszono przyznanie końcowego certifikatu kwalifikowanego producenta rakiet SPIKE

• 08-10-2007 Dokonano uroczystego otwarcia Zakładu Utylizacji Zbędnych Środków Bojowych. Zbudowana linia technologiczna pozwoli na utylizację amunicji małokalibrowej i
  średniokalibrowej, amunicji artyleryjskiej oraz zapalników, granatów min prochów materiałów pirotechnicznych poprzez detonację i spalanie. Proces utylizacji jest prowadzony w sposób bezpieczny i ekologiczny.